تبلیغات
مقــــــــالات علمـــــــی مدیـــــــریت آمــــوزشــــــــی - خلاصه‌ای از برنامه ریزی استراتژیك و مدل برایسون
 

خلاصه‌ای از برنامه ریزی استراتژیك و مدل برایسون

نوشته شده توسط :محـــسن مهــرگانی
شنبه 8 بهمن 1390-09:10 ب.ظ

تعریف برنامه ریزی

برنامه ریزی عبارتست از فرایندی دارای مراحل مشخص و بهم پیوسته برای تولید یك خروجی منسجم در قالب سیستمی هماهنگ از تصمیمات. برنامه ریزی فكر كردن راجع به آینده یا كنترل آن نیست بلكه فرایندی است كه می‌تواند در انجام این امور مورد استفاده قرار گیرد. برنامه ریزی، تصمیم‌گیری در شكل معمول آن نیست بلكه از طریق فرایند برنامه ریزی، مجموعه‌ای از تصمیمات هماهنگ اتخاذ می‌شود. برنامه ریزی می‌تواند برای زمان حال یا آینده انجام شود.
بر طبق این تعریف، تصمیم‌گیری‌های مقطعی و ناپیوسته و اتخاذ سیاستها برای پیشبرد سازمان در زمان حال یا آینده برنامه ریزی نیستند. برنامه ریزی متكی بر انتخاب و مرتبط ساختن حقایق است. حقایق مفاهیم واقعی، قابل آزمون و اندازه‌گیری هستند. دیدگاهها، عقاید، احساسات و ارزشها به عنوان حقایقی تلقی می‌شوند كه فرایند برنامه ریزی بر اساس آنها سازمان داده می‌شود. همانطور كه اشاره شد برنامه ریزی صرفاً یك فرایند تصمیم‌گیری نیست بلكه فرایندی شامل روشن ساختن و تعریف حقایق و تشخیص تفاوت بین آنهاست یا به عبارتی گونه‌ای فرایند ارزیابی است كه در پایان آن، در انتخاب حقایق ارزیابی شده تصمیم‌گیری می‌شود.
برنامه بیانی روشن، مستند و مشروح از مقاصد و تصمیمات است. برنامه خروجی فرایند برنامه ریزی است اما برنامه ریزی یك فرایند پیوسته است كه بیش از اتخاذ هر تصمیمی آغاز شده و پس از اجرای آن تصمیم ادامه می‌یابد. برنامه‌ها تهیه شده و اجرا می‌گردند.

ویژگی‌های برنامه ریزی

برنامه ریزی یك فرایند ذهنی آگاهانه با خصوصیات زیر است:

1) تشخیص یك نیاز یا انعكاس یك انگیزه








2) جمع‌آوری اطلاعات 3) مرتبط ساختن اطلاعات و عقاید 4) تعریف اهداف 5) تأمین مقدمات 6) پیش‌بینی شرایط آینده 7) ساخت زنجیره‌های متفاوتی از اقدامات مبتنی بر تصمیمات متوالی 8) رتبه‌بندی و انتخاب گزینه‌ها 9) تعریف سیاستها 10) تعریف معیارهای ابزار ارزیابی برنامه

 

انواع برنامه ریزی

برنامه ریزی از جنبه ماهیت به برنامه ریزی فیزیكی، برنامه ریزی سازمانی، برنامه ریزی فرایند، برنامه ریزی مالی، برنامه ریزی وظیفه‌ای و برنامه ریزی عمومی دسته‌بندی می‌شوند كه در اینجا منظور از برنامه ریزی، برنامه ریزی از نوع عمومی است. برنامه ریزی عمومی معمولاً تمام دیگر انواع برنامه ریزی را در خود دارد. برنامه ریزی را از جنبه افق زمانی می‌توان در قالب برنامه ریزی كوتاه‌مدت (برنامه ریزی عملیاتی و تاكتیكی)، برنامه ریزی میان‌مدت و برنامه ریزی بلندمدت دسته‌بندی نمود.

 

برنامه ریزی استراتژیك

بیشتر برنامه ریزیها براساس دیدگاه عقلایی، دارای شكل «آرمانها و اهداف ـ طرحها و اقدامات ـ منابع مورد نیاز» می‌باشند. در این مدلها، ابتدا آرمانها و اهداف سازمان تبیین شده، سپس طرحها و اقدامات لازم تعیین و در نهایت منابع مورد نیاز برای انجام برآورد می‌گردند. تغییر در شرایط محیط، سیاستها، نگرشها، دیدگاهها، ساختارها، نظامها و . . . عواملی هستند كه بر آرمانها و اهداف برنامه ریزی تأثیر گذاشته و در نهایت باعث تغییر برنامه می‌گردند. برنامه ریزی در شكل عقلایی فوق، ظرفیت و توانایی مقابله با چنین تغییراتی را نداشته و منجر به شكست می‌گردد. این شرایط موجب رشد این تفكر شد كه در برنامه ریزی باید بتوان مطابق با تغییرات، جهت حركت سازمان را تغییر داد و جهت و رفتار جدیدی را در پیش گرفت. این نگرش زمینه‌ساز ابداع برنامه ریزی استراتژیک شد. برخلاف برنامه ریزی سنتی كه در آن آرمانها و اهداف تعیین می‌شوند هدف برنامه ریزی استراتژیك، تبیین و تدوین استراتژی است. بسته به نوع، تنوع و ماهیت تغییرات موجود در محیط می‌توان تركیبی از برنامه ریزی سنتی و برنامه ریزی استراتژیک را بكار برد.

تعاریف مختلف و متفاوتی از استراتژی ارائه شده است. در اینجا تعریفی ارائه می‌شود كه بتواند مفهوم آن را در برنامه ریزی استراتژیك مشخص نماید. استراتژی برنامه، موضع، الگوی رفتاری، پرسپكتیو، سیاست یا تصمیمی است كه سمت و سوی دیدگاهها و جهت حركت سازمان را نشان می‌دهد. استراتژی می‌تواند تحت سطوح سازمانی، وظایف و محدوده زمانی متفاوت تعریف شود.

برنامه ریزی استراتژیك گونه‌ای از برنامه ریزی است كه در آن هدف، تعریف و تدوین استراتژیهاست. از آنجایی كه استراتژی می‌تواند دارای عمر كوتاه یا بلند باشد برنامه ریزی استراتژیک می‌تواند برنامه ریزی بلندمدت یا كوتاه‌مدت باشد اما متفاوت از آنهاست.

واژه «استراتژیك» معنی هر آنچه را به استراتژی مربوط باشد در بردارد. واژه «استراتژی» از كلمه یونانی «استراتگوس» گرفته شده است كه به معنای رهبری است. برنامه ریزی استراتژیك كوششی است ساخت‌یافته برای اتخاذ تصمیم‌های اساسی و انجام اعمالی كه ماهیت سازمان، نوع فعالیت‌ها و دلیل انجام آن فعالیتها توسط سازمان را شكل داده و مسیر می‌بخشد. همانطور كه استراتژی نظامی پیروزی در جنگ است، برنامه ریزی استراتژیک نیز طرق انجام مأموریتهای سازمان را دنبال می‌كند.

 

مزایای برنامه ریزی استراتژیك

برنامه ریزی استراتژیك دارای مزایای زیادی است كه از جمله می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

• قبل از پیش آمدن مشكلات احتمالی از وقوع آنها خبر می‌دهد.
• به علاقمند شدن مدیران به سازمان كمك می‌كند.
• تغییرات را مشخص كرده و شرایط عكس‌العمل در برابر تغییرات را فراهم می‌كند.
• هر نیازی را كه برای تعریف مجدد سازمان ضروری است تعیین می‌كند.
• برای دستیابی به اهداف از پیش تعیین شده بستر مناسب ایجاد می‌كند.
• به مدیران كمك می‌كند كه درك روشن‌تری از سازمان داشته باشند.
• شناخت فرصتهای بازارهای آینده را آسان‌تر می‌سازد.
• دیدی هدفمند از مسائل مدیریت ارائه می‌دهد.
• قالبی برای بازنگری اجرای برنامه و كنترل فعالیتها ارائه می‌دهد.
• به مدیران كمك می‌كند كه تا در راستای اهداف تعیین شده تصمیمات اساسی را اتخاذ كنند.
• به نحو مؤثرتری زمان و منابع را به فرصت‌های تعیین شده تخصیص می‌دهد.
• هماهنگی در اجرای تاكتیكهایی كه برنامه را به سرانجام می‌رسانند بوجود می‌آورد.
• زمان و منابعی را كه باید فدای تصحیح تصمیمات نادرست و بدون دید بلندمدت گردند، به حداقل می‌رساند.
• قالبی برای ارتباط داخلی بین كاركنان به وجود می‌آورد.
• ترتیب‌دهی اولویتها را در قالب زمانی برنامه فراهم می‌آورد.
• مزیتی برای سازمان در مقابل رقیبان به دست می‌دهد.
• مبنایی برای تعیین مسئولیت افراد ارائه داده و به موجب آن افزایش انگیزش را باعث می‌شود.
• تفكر آینده‌نگر را تشویق می‌كند.
• برای داشتن یك روش هماهنگ، یكپارچه همراه با اشتیاق لازم از سوی افراد سازمان در برخورد با مسائل و فرصتها، انگیزش ایجاد می‌كند.

 

ویژگی‌های برنامه ریزی استراتژیک

فرایند برنامه ریزی استراتژیك اساساً فرایندی هماهنگ‌كننده بین منابع داخلی سازمان و فرصتهای خارجی آن می‌باشد. هدف این فرایند نگریستن از درون «پنجره استراتژیك» و تعیین فرصتهایی است كه سازمان از آنها سود می‌برد یا به آنها پاسخ می‌دهد. بنابراین فرایند برنامه ریزی استراتژیک، یك فرایند مدیریتی است شامل هماهنگی قابلیتهای سازمان با فرصتهای موجود. این فرصتها در طول زمان تعیین شده و برای سرمایه‌گذاری یا عدم سرمایه‌گذاری منابع سازمان روی آنها، مورد بررسی قرار می‌گیرند. حوزه‌ای كه در آن تصمیمات استراتژیك اتخاذ می‌گردند شامل (1) محیط عملیاتی سازمان، (2) مأموریت سازمان و (3) اهداف جامع سازمان می‌باشد. برنامه ریزی استراتژیك فرایندی است كه این عناصر را با یكدیگر در نظر گرفته و گزینش گزینه‌های استراتژیک سازگار با این سه عنصر را آسان می‌سازد و سپس این گزینه‌ها را بكار گرفته و ارزیابی می‌كند.

باید توجه داشت كه هر فرایند برنامه ریزی استراتژیك زمانی باارزش است كه به تصمیم‌گیرندگان اصلی كمك كند كه به صورت استراتژیك فكر كرده و عمل كنند. برنامه ریزی استراتژیک به خودی خود هدف نیست بلكه تنها مجموعه‌ای از مفاهیم است كه برای كمك به مدیران در تصمیم‌گیری استفاده می‌شود. می‌توان گفت كه اگر استراتژیك فكر كردن و عمل كردن در فرایند برنامه ریزی استراتژیك به صورت عادت درآید، آنگاه فرایند می‌تواند كنار گذاشته شود.

 

برنامه ریزی استراتژیک در بخش دولتی

برنامه ریزی استراتژیك در بخش خصوصی توسعه یافته است. تجارب اخیر مبین آن است كه رویكردهای برنامه ریزی استراتژیك كه در بخش خصوصی تدوین شده‌اند می‌توانند به سازمانهای عمومی و غیرانتفاعی و هم چنین جوامع و دیگر نهادها كمك نمایند تا با محیط‌های دستخوش تغییر، برخوردی مناسب داشته و به شیوه‌ای كارسازتر عمل كنند. البته این به آن معنا نیست كه همه رویكردهای برنامه ریزی استراتژیک بخش خصوصی در بخش‌های عمومی و غیرانتفاعی به یك اندازه كاربرد داشته باشند.

برایسون مدلهای برنامه ریزی استراتژیك را بررسی كرده و شرایط بكارگیری آنها را در بخش‌های عمومی و غیرانتفاعی مورد تحلیل قرار می‌دهد و در نهایت خود رویكردی ارائه می‌دهد كه در بخش‌های عمومی و غیرانتفاعی قابل كاربرد باشد.

 

مدل برایسون

نمودار آمده در آخر این بخش مراحل فرایند برنامه ریزی استراتژیك در قالب مدل برایسون را نمایش می‌دهد. همانطور كه اشاره شد این مدل نتیجه بررسی خصوصیات مدلهای قبلی و رفع نقاط ضعف آنها برای كاربرد در سازمانهای عمومی و غیرانتفاعی می‌باشد. همانطور كه ملاحظه می‌شود این مدل شامل یك فرایند پیوسته (مطابق با تعریف برنامه ریزی) و تكرارپذیر می‌باشد كه پیش از اتخاذ هر تصمیمی آغاز شده و پس از اجرای آن تصمیم ادامه می‌یابد. در این جا این فرایند در قالب ده مرحله شرح داده می‌شود. از خصوصیات این فرایند این است كه نتایج حاصل از هر مرحله می‌تواند در بازنگری یا تكمیل مراحل پیش از آن مورد استفاده قرار گیرند.

مراحل فرایند برنامه ریزی استراتژیک در مدل برایسون به شرح زیر می‌باشد:

(1) توافق اولیه: در این مرحله ضرورت برنامه ریزی استراتژیك برای سازمان مورد برنامه ریزی بررسی شده و آشنایی با این نوع برنامه ریزی حاصل می‌شود. سازمانها، واحدها، گروهها یا افرادی كه باید در برنامه ریزی درگیر شوند مشخص گردیده و توجیه می‌شوند. مراحلی كه در برنامه ریزی باید انجام شوند شرح داده می‌شوند. روش انجام برنامه ریزی، زمانبندی انجام، آیین‌نامه‌های مورد نیاز برای جلسات و نحوة گزارش‌دهی مشخص می‌گردند. منابع و امكانات لازم تعیین می‌گردند.

(2) تعیین وظایف: وظایف رسمی و غیررسمی سازمان «باید هایی» است كه سازمان با آنها روبروست. در این مرحله هدف اینست كه سازمان و افراد آن وظایفی را كه از طرف مراجع ذیصلاح (دولت، مجلس و.‌.‌.) به آنها محول شده است شناسایی نمایند. شاید این هدف به ظاهر خیلی روشن باشد ولی این واقعیت در بیشتر سازمانها وجود دارد كه بیشتر افراد اختیارات و وظایف سازمانی را كه در آن مشغول بكارند نمی‌دانند و اساسنامه آن را حتی برای یكبار مطالعه نكرده‌اند. از طرف دیگر وظایف محول شده به سازمان عموماً كلی بوده و تمام فضایی را كه سازمان می‌تواند در آن فعالیت كند تعریف نمی‌كند. بنابراین ضروری است كه با مطالعه وظایف مكتوب و مصوب سازمان اولاً با آن وظایف آشنا شد (كه از این طریق بعضی از اختیارات و ذینفعان سازمان نیز شناسایی می‌گردند)، ثانیاً مواردی را كه در حیطه اختیارات سازمان قرار می‌گیرند اما تا بحال كشف نشده‌اند، شناخت.

(3) تحلیل ذینفعان: ذینفع فرد، گروه یا سازمانی است كه می‌تواند بر نگرش، منابع یا خروجی‌های سازمان تأثیر گذارد و یا از خروجی‌های سازمان تأثیر پذیرد. تحلیل ذینفعان پیش‌درآمد ارزشمندی برای تنظیم بیانیه مأموریت سازمان است. تحلیل ذینفعان بسیار ضروری است، چرا كه رمز موفقیت در بخش دولتی و غیرانتفاعی ارضای ذینفعان كلیدی سازمان است. اگر سازمان نداند كه ذینفعانش چه كسانی هستند، چه معیارهایی برای قضاوت درباره سازمان به كار می‌برند، و وضعیت عملكردی سازمان در قبال این معیارها چیست، به احتمال زیاد نخواهد توانست فعالیت‌هایی را كه باید برای ارضای ذینفعان كلیدی خود انجام دهد، شناسایی كند.

(4) تنظیم بیانیه مأموریت سازمان: مأموریت سازمان جملات و عباراتی است كه اهداف نهایی سازمان، فلسفه وجودی، ارزشهای حاكم بر سازمان و نحوة پاسخگویی به نیاز ذینفعان را مشخص می‌كند. علاوه بر این موارد، اختلافات درون سازمانی را مرتفع ساخته و بستر بحث‌ها و فعالیتهای سازنده و مؤثر را هموار می‌كند. توافق بر مأموریت سازمان، تمام فعالیتهای آن را همسو می‌سازد و انگیزش و توجه ذینفعان سازمان خصوصاً كاركنان آن را افزایش می‌دهد.

(5) شناخت محیط سازمان: اساس استراتژیك عمل كردن شناخت شرایط است. یك بازیكن موفق فوتبال علاوه بر اینكه از توانایی‌ها و وظایف هر یك از اعضای تیم خود آگاهی دارد، سعی می‌كند شرایط تیم مقابل و نقاط قوت و ضعف هر یك از افراد آن را دریابد و با داشتن این مأموریت در ذهن یعنی پیروز شدن در بازی، در هر لحظه بهترین حركت را انجام دهد. برای اینكه یك سازمان نیز در رسیدن به مأموریت خود موفق گردد باید شرایط حاكم بر خود را به خوبی شناسایی نماید. در این مرحله، محیط خارجی سازمان در قالب شرایط سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و تكنولوژیكی مورد بررسی قرار گرفته و نقاط قوت و ضعف آنها برای سازمان تعیین می‌گردند. در راستای شناخت محیط سازمان، در این مرحله محیط داخلی نیز در قالب ورودی‌ها، خروجی‌ها، فرایند و عملكرد سازمان مورد مطالعه قرار می‌گیرند.

(6) تعیین موضوعات استراتژیك پیش روی سازمان: این مرحله قلب فرایند برنامه ریزی استراتژیک است. موضوعات استراتژیك تصمیمات سیاسی و اساسی هستند كه بر اختیارات، مأموریت، ارزشها، محصول یا خدمات ارائه شده، مراجعان یا استفاده‌كنندگان، هزینه‌ها، تأمین منابع مالی، سازمان یا مدیریت تأثیر می‌گذارد. هدف این مرحله تعیین انتخاب‌هایی است كه سازمان با آنها مواجه است.

(7) تعیین استراتژیها: به منظور پرداختن به هر یك از موضوعات استراتژیك پیش روی سازمان باید اقداماتی صورت گیرد كه در قالب برنامه‌ها، اهداف، طرحها و . . . بیان می‌شوند. این اقدامات استراتژی نامیده می‌شوند. در واقع استراتژی عبارتست از قالبی از اهداف، سیاستها، برنامه‌ها، فعالیتها، تصمیمات یا تخصیص‌های منابع كه مشخص می‌كنند سازمان چیست، چه كاری انجام می‌دهد و چرا آن را انجام می‌دهد. استراتژی‌ها می‌توانند تحت سطوح سازمانی، وظایف و محدودة زمانی متفاوتی تعریف شوند.

(8) شرح طرحها و اقدامات: این مرحله می‌تواند در قالب مرحله قبل، مرحله تعیین استراتژیها، انجام شود اما از آنجایی كه كار برنامه ریزی استراتژیك با تعیین استراتژیها به پایان می‌رسد و اجرای آن در قالب تعریف طرحها و اقدامات و مدیریت استراتژیک برنامه تهیه شده انجام می‌شود این تفكیك صورت گرفته است. به عبارت دیگر از این مرحله به بعد از مدل برایسون مربوط به اجرای برنامه و مدیریت استراتژیك می‌گردد. در این مرحله به منظور اجرای هر یك از استراتژیهای انتخاب شده تعدادی طرح و اقدام تعریف می‌گردد.

(9) تنظیم دورنمای سازمانی برای آینده: در این مرحله، توصیفی از شرایط آینده سازمان در صورت بكارگیری استراتژی‌های تدوین شده و استفاده از تمام نیرو و منابع سازمان، ارائه می‌شود. این توصیف دورنمای موفقیت سازمان نامیده می‌شود كه در آن شرحی از مأموریت، استراتژی‌های اساسی، معیارهای عملكرد، بعضی از قواعد تصمیم‌گیری مهم و استانداردهای اخلاقی مد نظر همة كارمندان ارائه می‌شود. در صورت تنظیم چنین دورنمایی، افراد سازمان خواهند دانست كه چه انتظاری از آنها می‌رود، پویایی و همسویی انگیزه و نیروی افراد در رسیدن به اهداف سازمان به وجود آمده و نیاز به نظارت مستقیم كاهش می‌یابد.

(10) برنامه عملیاتی یكساله: در این مرحله با استفاده از اطلاعات تدوین شده در مرحله هشتم و بر اساس اولویت‌های تعیین شده توسط تصمیم‌گیران، یك برنامه عملیاتی تهیه شده و بر اساس آن مدیریت و كنترل طرحها و اقدامات انجام می‌شود.

 

 

 

جان ام. برایسون كیست؟

 

جان ام. برایسون استاد برنامه‌ریزی و امور عمومی در دانشگاه مینه‌سوتا و مدیر «مركز تكنولوژی اطلاعات و پشتیبانی تصمیم گروهی» در این دانشگاه است. برایسون از سال 1983 تا 1989، معاون مركز پژوهشهای مدیریت استراتژیك این دانشگاه نیز بوده است. او در سالهای1986 و87، استاد مهمان مدرسه بازرگانی لندن، در سال تحصیلی 94-1993، استاد مهمان بخش علوم مدیریت دانشگاه استراس‌لید، مدرسه برنامه‌ریزی دانشگاه آكسفورد بروكس، و كالج نوفیلد دانشگاه آكسفورد بوده است.
او درجه كارشناسی خود را در رشته اقتصاد در سال 1969 از دانشگاه كورنل و سه درجه دانشگاهی دیگر خود را شامل كارشناسی ارشد در رشته خط‌مشی و اداره امور عمومی در سال 1974، كارشناسی ارشد در رشته برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای در سال 1974، و دكترا در رشته برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای در سال 1978 از دانشگاه ویسكونسین، مادیسون دریافت كرد.
جان ام. برایسون تاكنون جوایز زیادی را به خاطر آثارش دریافت كرده است كه از جمله آنها می‌توان به دریافت جایزه جنرال الكتریك در سال 1978 به خاطر پژوهش برجسته در برنامه‌ریزی استراتژیك از آكادمی مدیریت، و جوایزی برای بهترین مقاله‌ها در ژورنال انجمن برنامه‌ریزی امریكا و ژورنال پژوهش و آموزش برنامه‌ریزی اشاره كرد. او علاوه بر تالیف كتاب مشهور برنامه‌ریزی استراتژیك برای سازمانهای عمومی و غیرانتفاعی یكی از مؤلفین كتاب رهبری برای مصالح عمومی بوده كه جایزه تری مك آدام را به عنوان كار برجسته در پیشرفت بخش غیرانتفاعی دریافت كرده و به عنوان بهترین كتاب سال 93-1992 توسط آكادمی مدیریت برگزیده شده است.
با جان ام. برایسون می‌توان از طریق پست الكترونیكی به نشانیjmbryson @ hhh.umn.edu تماس برقرار كرد و با مراجعه به پایگاه http://www. hhh. umn. edu اطلاعات بیشتری درباره او و كارهایش یافت.




نظرات() 


Cialis prices
پنجشنبه 15 آذر 1397 11:20 ب.ظ

You said it adequately..
generic cialis at the pharmacy generic cialis cialis great britain cialis australia org cialis super acti we recommend cheapest cialis chinese cialis 50 mg cialis rezeptfrei sterreich when will generic cialis be available 40 mg cialis what if i take
buy cialis no rx
پنجشنبه 15 آذر 1397 03:52 ق.ظ

Excellent content. Cheers.
side effects for cialis american pharmacy cialis cialis 5 mg canada discount drugs cialis cialis dosage amounts cialis free trial viagra vs cialis cialis generico lilly best generic drugs cialis female cialis no prescription
buy generic cialis pills
چهارشنبه 14 آذر 1397 10:28 ق.ظ

Nicely put. Appreciate it!
cialis 30 day sample cialis canada cialis patentablauf in deutschland cialis sicuro in linea interactions for cialis cialis online deutschland cialis generico en mexico cialis 20 mg effectiveness cialis 5mg cialis for bph
buy cialis with no prescription
سه شنبه 13 آذر 1397 11:00 ب.ظ

You revealed it well!
buy cheap cialis in uk buy name brand cialis on line cialis qualitat generic cialis in vietnam india cialis 100mg cost buy cialis online legal cialis tadalafil online cialis patent expiration prezzo cialis a buon mercato click here cialis daily uk
Cialis canada
سه شنبه 13 آذر 1397 12:05 ب.ظ

Kudos, Plenty of facts!

cialis bula cialis dosage recommendations canadian discount cialis what is cialis purchase once a day cialis cialis price in bangalore cialis generico online i recommend cialis generico 5 mg cialis coupon printable canadian cialis
Cialis pills
سه شنبه 13 آذر 1397 12:30 ق.ظ

Regards, Useful stuff!
cialis tablets australia cialis et insomni non 5 mg cialis generici cialis canada cialis prezzo di mercato tadalafilo cialis herbs click here cialis daily uk comprar cialis navarr cialis for sale
buy tadalafil
دوشنبه 12 آذر 1397 11:32 ق.ظ

Excellent posts. With thanks!
wow cialis 20 cialis generico online tadalafil 10 mg cost of cialis cvs cialis daily cialis coupons printable cialis 30 day sample cialis generique click here to buy cialis cialis super acti
Cialis online
دوشنبه 12 آذر 1397 12:05 ق.ظ

You reported this really well.
acquisto online cialis cialis rckenschmerzen cialis generic tadalafil buy overnight cialis tadalafil cialis 20 mg cut in half cialis price thailand cialis professional from usa enter site 20 mg cialis cost ou trouver cialis sur le net cialis generico
buy cialis no rx
یکشنبه 11 آذر 1397 10:57 ق.ظ

Nicely put. Thanks a lot!
cialis 20 mg best price cialis bula generic cialis pill online sublingual cialis online cialis generico postepay cialis 30 day sample female cialis no prescription cialis wir preise cialis for daily use cuanto cuesta cialis yaho
Generic cialis
یکشنبه 11 آذر 1397 12:07 ق.ظ

Great advice. Appreciate it!
sublingual cialis online buy cialis uk no prescription cialis dose 30mg cialis venta a domicilio cialis tadalafil buy generic cialis cialis 200 dollar savings card cialis 10 doctissimo buy brand cialis cheap price cialis wal mart pharmacy
Online cialis
شنبه 10 آذر 1397 10:53 ق.ظ

Thanks, A lot of data.

female cialis no prescription cialis prezzo in linea basso buy cialis online nz cialis 200 dollar savings card cialis online deutschland cialis 5 mg cialis manufacturer coupon cialis generic tadalafil buy cipla cialis online purchase once a day cialis
buy cheap cialis on line
جمعه 9 آذر 1397 11:35 ب.ظ

You said it adequately.!
cialis 5 mg funziona buy cialis uk no prescription cialis 200 dollar savings card safe site to buy cialis online cialis 200 dollar savings card low dose cialis blood pressure wow cialis 20 generic cialis review uk cialis 20 mg effectiveness cialis sans ordonnance
buy cialis online no prescription
جمعه 9 آذر 1397 11:51 ق.ظ

Kudos. I like this!
get cheap cialis cialis alternative we recommend cialis best buy precios de cialis generico cialis 5 mg effetti collateral cialis generic tadalafil buy cialis 10 doctissimo cialis herbs cialis tadalafil online generic cialis levitra
Cialis pills
جمعه 9 آذر 1397 12:31 ق.ظ

Beneficial facts. Thanks a lot!
il cialis quanto costa cialis savings card tadalafil tablets cialis dosage amounts click now buy cialis brand cialis australia org tadalafil 20mg interactions for cialis cialis savings card does cialis cause gout
buy cialis uk
پنجشنبه 8 آذر 1397 01:10 ب.ظ

Excellent data. Regards.
cialis 10 doctissimo only here cialis pills generic cialis soft gels cialis uk acquisto online cialis cilas how to buy cialis online usa cialis 50 mg soft tab cialis manufacturer coupon cialis venta a domicilio
Cialis canada
پنجشنبه 8 آذر 1397 12:46 ق.ظ

You definitely made the point!
cialis coupon cialis price in bangalore generic cialis pill online the best site cialis tablets prezzo di cialis in bulgaria cialis generico online cialis uk generic cialis in vietnam cialis tadalafil import cialis
Cialis prices
چهارشنبه 7 آذر 1397 12:28 ب.ظ

Fine data. Cheers!
cialis generic availability recommended site cialis kanada cialis lowest price safe dosage for cialis cialis et insomni tadalafil cialis prezzo al pubblico cialis alternative cialis tadalafil overnight cialis tadalafil
Generic cialis
چهارشنبه 7 آذر 1397 12:23 ق.ظ

Very well spoken certainly. !
cialis online nederland order a sample of cialis cialis online deutschland cialis y deporte effetti del cialis buy cialis ou trouver cialis sur le net cost of cialis per pill we use it cialis online store how do cialis pills work
levitra 10 mg kopen
چهارشنبه 18 مهر 1397 11:37 ب.ظ

Seriously many of helpful data.
buy levitra online buy generic levitra levitra 20 mg cheap 20mg levitra buy levitra 10mg buy levitra 20 mg buy levitra online vardenafil 20mg levitra prices vardenafil
Buy generic cialis
دوشنبه 9 مهر 1397 11:55 ب.ظ

Lovely content. Kudos.
the best choice cialis woman cialis efficacit tarif cialis france cialis farmacias guadalajara cialis tablets for sale cialis manufacturer coupon import cialis wow cialis tadalafil 100mg tadalafil 20mg we recommend cialis info
Cialis canada
شنبه 7 مهر 1397 10:10 ب.ظ

Thanks, A lot of write ups.

generic cialis 200 cialis coupon effetti del cialis cialis generico en mexico cialis pills price each cialis kaufen wo cialis generico online cialis per paypa does cialis cause gout purchase once a day cialis
cialissi.com
شنبه 7 مهر 1397 06:40 ب.ظ

Thanks a lot, I enjoy it.
we use it 50 mg cialis dose american pharmacy cialis weblink price cialis we use it 50 mg cialis dose recommended site cialis kanada recommended site cialis kanada cialis 5 mg callus cialis dosage amounts cost of cialis per pill
cialis
جمعه 6 مهر 1397 06:18 ب.ظ

You actually revealed that superbly.
cialis generic wow cialis tadalafil 100mg cialis super kamagra free cialis bulk cialis dosagem ideal cialis warnings for cialis cialis for daily use usa cialis online cialis online nederland
canadian pharmacy cialis
شنبه 31 شهریور 1397 01:39 ب.ظ

Really lots of terrific data.
canadian pharcharmy online24 canada medication list northwest pharmacy canada candida viagra canadian discount pharmacies in canada is trust pharmacy in canada legitimate canadian medications canadian medications pharmacy cialis canadian pharmacy good canadian online pharmacies
http://cialisbuys.com/
جمعه 23 شهریور 1397 05:31 ب.ظ

Nicely put, Cheers!
buy cialis buy generic cialis weblink price cialis prezzo di cialis in bulgaria cialis 05 only best offers 100mg cialis il cialis quanto costa cialis professional yohimbe cialis 20mg prix en pharmacie estudios de cialis genricos
viagraky.com
پنجشنبه 15 شهریور 1397 12:18 ق.ظ

Position nicely applied..
when can i take another cialis online cialis generic for cialis prices for cialis 50mg cialis 5 mg para diabeticos generic cialis 20mg tablets preis cialis 20mg schweiz chinese cialis 50 mg cialis pills cialis price thailand
canada drug pharmacy
سه شنبه 13 شهریور 1397 04:33 ب.ظ

Useful data. Thanks!
canadian pharmacy viagra canadian viagra north west pharmacy canada online pharmacy aarp recommended canadian pharmacies canadian mail order pharmacies canadian drugstore canadian pharmaceuticals online canadian viagra drugs for sale deep web
viagra canada
سه شنبه 13 شهریور 1397 02:13 ق.ظ

Cheers! Plenty of tips.

buy viagra on line how can you buy viagra buy women viagra order viagra uk viagra pfizer buy online buy viagra uk cheap sildenafil uk online viagra or sildenafil pharmacies where to buy sildenafil uk
Cialis pills
دوشنبه 12 شهریور 1397 06:38 ب.ظ

Kudos, Numerous tips.

purchase once a day cialis cialis ahumada effetti del cialis cialis prezzo al pubblico generic cialis tadalafil cialis prezzo al pubblico legalidad de comprar cialis cialis official site cialis kaufen wo buy cheap cialis in uk
http://cialissi.com/
دوشنبه 12 شهریور 1397 12:03 ق.ظ

Really plenty of terrific information.
cialis online napol buying cialis in colombia cialis patentablauf in deutschland dose size of cialis cialis 5 mg scheda tecnica sialis venta de cialis canada cialis generique 5 mg cialis 5 effetti collaterali buy cialis sample pack
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


درباره وبلاگ:



آرشیو:


آخرین پستها:


نویسندگان:


آمار وبلاگ:







The Theme Being Used Is MihanBlog Created By ThemeBox