تبلیغات
مقــــــــالات علمـــــــی مدیـــــــریت آمــــوزشــــــــی - پیش فرض سیر تحولات نظریه های سازمان و مدیریت
 

پیش فرض سیر تحولات نظریه های سازمان و مدیریت

نوشته شده توسط :محـــسن مهــرگانی
شنبه 8 بهمن 1390-10:08 ب.ظ

مدیریت به عنوان یكی از فعالیتهای اجتماعی بشر سابقه ای بس دیرینه دارد اما آنچه را كه به عنوان تاریخچه و سیرتحولات نظریه های سازمان و مدیریت بیان می شود از زمانی است كه نظریه ها و تئوریهای مدیریت و سازمان پا به عرصه وجود نهادند و مدیریت بصورت رشته ای علمی در میان سایر رشته های علوم مطرح گردید. بنابراین ذكر این مطلب كه رشته مدیریت در سالهای پایانی سده نوزده میلادی شكل گرفته به معنای عدم وجود آن در اعصار پیشین نیست. همانگونه كه به سادگی می توان پذیرفت كشف قدرت جاذبه بوسیله نیوتن به معنای عدم وجود چنین قدرتی قبل از وی نبوده است.

در مقوله مدیریت و سازمان نیز آغاز طرح نظریه های مدیریــت و ســـازمان را می توان در سالهای اولیه قرن بیستم جستجو كرد پس از نظریه بوروكراسی وبر[1] ، اصول مدیریت علمی و اداری تیلور[2] و فایول[3] و نهضت روابط انسانی و مدیریت رفتاری در سالهای دهه 1930 ، نظریه های سیستمی و اقتضایی پا به عرصه وجود نهاد بطوریكه امروزه نیز این مكتب تفكر غالب در مدیریـت و ســازمان می باشد.

اندیشمندان متعدد به شیوه های متفاوتی تئوری های سازمان و مدیریت را طبقه بنــدی كرده‌اند كه غالباً سه مكتب اصلی مدیریت علمی، مدیریت روابط انسانی و مدیریت سیستم ها در تمامی آنها ملاحظه می شود.

هارولد كونتز[4] در طبقه بندی اولیه خود به شش مكتب تحت عناوین 1) مكتب فرایندی یا وظیفه ای مدیریت 2) مكتب تجربی مدیریت 3) مكتب رفتار انسانی در مدیریت 4) مكتب نظام اجتماعی در مدیریت 5) مكتب تئوری تصمیم گیری 6) مكتب كمی و مقداری مدیریت اشاره كرد و حدود نوزده سال بعد این طبقه بندی را به یازده طبقه افزایش داد كه به علت تداخل طبقات درهم و جزئی شدن آنها مورد اقبال چندانی قرار نگرفت.

ویلیام اسكات[5] نیز با پیروی از طبقه بندی تاریخی سه مـكتــب را در مدیریـــت مطــرح می‌داند. مكتب كلاسیك ها كه با تقسیم كار،‌ سلسله مراتب، حیطه نظارت و ساختار منطقی سروكار داشتند و مكتب نئوكلاسیكها كه با نهضت روابط انسانی شناخته می شوند.مكتب سوم، مكتب سیستمی سازمان است كه سازمان را همچون سیستمی با متغیرهای وابسته به محیط توصیف می‌كند و آن را در سطحی بالاتر از دو مكتب قبلی قرار می دهد. در تفكر سیستمی سازمان بصورت یك منظومه واحد كه متشكل از اجزاء‌ مرتبط و متعامل است در نظر گرفته می شود و اصل وابستگی متقابل مهمترین خاصیت آن را تشكیل می د هد. اگر اجزاء و عناصر تشكیل دهنده سازمان را به تنهایی مورد بررسی قرار دهیم سازمان را نشناخته ایم زیرا آنچه سازمان را به صورت یك مجموعه واحد در می آورد همانا روابط متقابل بین اجزاء‌ و عناصر آن است. روابطی كه در مكاتب قبلی چندان مورد عنایت قرار نگرفته بود.

تفكر سیستمی در مدیریت با توجه به عوامل درونی و بیرونی سازمان تصویر كاملتری را از سازمان ارائه كرد و تئوریهای دقیقتری را برای تحلیل مدیریت و سازمان بدست داد. تئوری اقتضایی كه برگرفته شده از مكتب سیستمی در مدیریت است مطلق گرایی در مدیریت را خطا دانسته و مطلوبیت هر شیوه و روشی را در مدیریت وابسته به شرایط و موقعیتی می داند كه در آن زمان و مكان سازمان را احاطه كرده است. در این تئوری مطلوب بودن شیوه های مدیریت بستگی به موقعیت داشته و شیوه ای كه در یك موقعیت مطلوب و مناسب است ممكن است در موقعیتی دیگر نامطلوب و نامناسب باشد. از اینرو این نوع نظریه ها را تئوری ”بستگی[6]“ نیز نامیده اند. امروزه با بهره گیری از این تئوری، مدلهای گوناگونی در شاخه های مختلف مدیریت پرداخته شده است كه هر كدام موضوع موردنظر خود را با دیدی اقتضایی می نگرند. در این تئوری ها بهترین شیوه وجود ندارد و مطلوبیت هر هر روشی بستگی به شرایط و موقعیت دارد.

ریچارد اسكات[7] با در نظر داشتن سیر تحولات تاریخی، نظریه های سازمان و مدیریت را به چهار گروه یا گونه تقسیم كرده است. معیار تقسیم بندی او دیدگاه سیستم باز و بسته نسبت به سازمان و مدلهای منطقی و اجتماعی رفتار انسانها در سازمان است. براساس معیار اول نظریه های سازمان و مدیریت به دو گروه نظریه های سیستم بسته و باز تقسیم می شوند و با توجه به معیار دوم در هر گروه دو نوع مدل كه معطوف به رفتار منطقی و رفتار اجتماعی انسان است دیده می شوند.

در نظریه های گونه اول سازمان به صورت سیستمی بسته در نظر گرفته شده و رفتار انسان منطقی قلمداد می گردد. نظریات علمایی چون تیلور،‌ فایول، گیلولیك در این گونه قرار می گیرند. در این دیدگاه سازمان، ابزاری برای نیل به اهداف از قبل تعیین شده است و رابطه سازمان با محیط بیرونی مدنظر نیست. اهداف روشن،‌ وظایف مشخص، سلسله مراتب دقیق سازمانی،‌ قانونمداری و سایر اصول مدیریت اركان اصلی تفكرات این طبقه از نظریات را تشكیل می دهند. تیلور با تخصصی كردن كارها،‌ جــدا نمـــودن برنامه ریزی از اجرا و استاندارد كردن فعالیتها به كمك روشهای مطالعه كار می كوشید تا كارایی را در سازمانها به حداكثر ممكن ارتقاء دهد و سایر پیشگامان مدیریت نیز همین هدف را با روشهایی مشابه دنبال می كردند. مونی و رایلی[9] با مطرح كردن اصل هماهنگی به عنوان اصلی اساسی در عملكرد متوازن و موزون سازمان و فایول با ارائه چهارده اصل مدیریت كوشیدند تا برای مدیریت موفق در سازمان ضوابط مطلقی را مطرح سازند كه ارتباط چندانی با محیط بیرونی سازمان نداشت و صرفاً در درون سازمان قابل تحقق بود.

در نظریات گونه دوم سازمان بصورت سیستمی بسته در نظر گرفته شده و رفتار انسان اجتماعی است. نظریاتی كه اصطلاحاً روابط انسانی نام گرفته اند در این طبقه قرار دارند. اگر در گونه قبل ارضای نیازهای مادی و جسمانی برای نیل به كارایی مورد تأكید بود در این گونه از نظریه ها ارضاء نیازهای اجتماعی و روانی، اساسی برای عملكرد بالای اعضای سازمان است. التون میو پایه گذار و چهره شاخص در این گونه نظریه هاست. او كه استرالیایی تبار بود در تجربیات خود دریافت كه انسانها همانند نیاز به غذا و هوا و محیط فیزیكی مناسب، نیاز به احساس شخصیت در محیط كار، روابط اجتماعی مطلوب و حرمت و صمیمت در سازمان دارند. در تحقیقات بعدی نیز كه میو به همراه روتلیسبرگر[10] انجام داد نظرات او تأیید شد و نظریات انسانگرایی در مدیریت پا به عرصه وجود گذاشت.

در نظریات نوع سوم سازمان بصورت سیستمی باز در نظر گرفته شده و رفتارها در سازمان منطقی فرض گردیده است. از آغاز دهه 1950 و تا اوایل دهه 1970 نسل جدیدی از تئوریها مطرح شدند كه تأكید و تمركز آنها بر منطقی بودن رفتارها در سازمان با توجه به محیط خارجی سازمان بود. در این تئوریها كوشش شده تا ساختار سازمانی با در نظر گرفتن نیازهای محیط شكل گیرد. وودوارد از زمره اندیشمندانی است كه نظریاتش در گونه دوم قرار می گیرد. وی آثار نظام های فنی بهره گیری شده در صنایع را بر ساختار سازمانی آنها مورد تحقیق قرار داد. وودوارد[11] سه نظام اصلی تولید واحدی، تولید انبوه و تولید فرایندی را در نظر گرفت و میان آنها و قاعده های گوناگون طراحی وابستگی های برجسته یافت. برای مثال مؤسسه های تولید انبوه براساس پژوهشهای وی دارای ساختاری دیوانسالارانه هستند در حالی كه مؤسسه های تولید فرایندی و واحدی، ساختاری زنده و انسانی دارند.

چارلز پرو[12] نیز تقسیم بندی دیگری را در مورد نظام كاری سازمانها ارائه كرد كه در آن از چهار نظام كارهای هنری و صنعتگرانه، كارهای تكراری،‌ كارهای غیرتكراری و كارهای مهندسی نام برد. پرو با استفاده از این طبقه بندی كوشیده است تا ساختار مناسب برای كارایی بیشتر در هر یك از انواع نظام های كاری را ارائه دهد. از نظر او مدیریت زمانی موفق خواهد شد كه با توجه به نظام های كاری موجود در هر سازمان به امر برنامه ریزی، سازماندهی، كنترل و هدایت بپرازد. نظریات نویسندگان گونه سوم نظریاتی است كه اصطلاحاً اقتضایی می نامند. به عبارت ساده آنها كوشیدند تا مدیریت را با اقتضاها و شرایط محیطی هماهنگ ساخته و از حالت مطلق گرایی خارج سازند.

گونه چهارم از نظریه های سازمانی و مدیریت با نگرش سیستم باز و قائل شدن به سرشتی اجتماعی برای رفتارهای سازمانی شكل گرفته اند. نظریات علمایی چون می یر و روان، سالان سیك وپفر[13] تأكید بسیار بر محیط داشته و این پیش فرض را كه سازمانها رفتار و عمكردی عقلایی و منطقی دارند شدیداً مورد تردید قرار داده اند. سازمانها هدف اصلی خود را كه بقاست دنبال می كنند و سایر اهداف كه در فلسفه سازمان منطقی به نظر می رسند مانند كارایی و بهره وری در این میان جنبه ثانویه پیدا می كند. برخی سازمانها كه در محیط هایی كاملاً سیاسی و نهادی قرار گرفته اند، برای ادامه حیات، خود را با هنجارهای نهادی و معیارهای سیاسی منطبق می سازند و ضرورتاً تولید كارآ و خدمت دهی مؤثر برای ادامه كار آنها نقش حیاتی ایفا نمی كند. بنابراین رفتار عقلایی و منطقی در سازمانها كه در گونه قبل مدنظر بود جای خود را به نوعی رفتار اجتماعی- سیاسی می دهد. مارچ و اولسون[14] محیط سازمانها را پر از ابهام و پیچیدگی دانسته و پیش بــینی می كنند در چنین فضایی تصمیم گیری عقلایی كاربرد چندانی ندارد. مسأله قدرت و استفاده از آن در سازمان نیز در تئوریهای گونه چهارم جایگاه ویژه ای داشته پیچیدگی های آن مورد كنكاش قرار گرفته است. به زعم نظریه پردازان این طبقه،‌ برای ارزیابی اثربخشی سازمانها نمی توان به معیارهای صرفاً عینی اتكا نمود، بلكه باید موضوع را بصورت رفتاری اجتماعی و طبیعی به بوته آزمون و بررسی نهاد. دیدگاه نظریه پردازان در این گونه نیز دیدگاهی اقتضایی محسوب می شود(الوانی 1378).




نظرات() 


Cialis prices
دوشنبه 3 تیر 1398 05:34 ق.ظ

With thanks! Quite a lot of facts!

brand cialis nl only now cialis for sale in us ou trouver cialis sur le net generic cialis in vietnam rezeptfrei cialis apotheke generic cialis in vietnam rx cialis para comprar cialis authentique suisse cialis prices enter site natural cialis
Online cialis
یکشنبه 2 تیر 1398 01:32 ب.ظ

You actually suggested this effectively!
low dose cialis blood pressure enter site very cheap cialis cialis uk cialis australian price cialis 20mg prix en pharmacie bulk cialis cialis therapie generic cialis tadalafil generic cialis at walmart cialis generic
Buy cialis
شنبه 1 تیر 1398 10:58 ب.ظ

You definitely made your point.
cialis generique the best site cialis tablets cialis online napol acheter du cialis a geneve cialis authentique suisse cialis pills boards tadalafil 10 mg buying cialis overnight safe site to buy cialis online cialis kaufen bankberweisung
Cialis generic
شنبه 1 تیر 1398 06:10 ق.ظ

You made your point.
buying cialis on internet click here to buy cialis cialis for sale cialis wir preise venta de cialis canada cialis 5 mg buy price cialis per pill canada discount drugs cialis generic cialis 20mg tablets order a sample of cialis
how much is cialis
جمعه 31 خرداد 1398 02:17 ب.ظ

Position effectively applied!!
try it no rx cialis generic cialis soft gels cialis alternative does cialis cause gout cialis 20mg preis cf buy online cialis 5mg generic cialis tadalafil generic cialis at walmart how to buy cialis online usa canada discount drugs cialis
generic cialis only in usa
پنجشنبه 30 خرداد 1398 09:38 ب.ظ

Regards, Ample forum posts.

price cialis best cialis lilly tadalafi cialis canada on line cialis flussig cialis usa cost canadian drugs generic cialis buy brand cialis cheap we like it cialis soft gel cialis tablets for sale how do cialis pills work
Online cialis
پنجشنبه 30 خرداد 1398 02:51 ق.ظ

Helpful postings. Thank you!
cialis from canada order cialis from india viagra or cialis venta de cialis canada cialis kamagra levitra viagra or cialis cialis free trial cialis 20 mg best price where to buy cialis in ontario tadalafil 20 mg
http://micamte.strikingly.com/
چهارشنبه 29 خرداد 1398 10:36 ق.ظ

Thank you! I like it.
acheter cialis meilleur pri cialis online deutschland cialis reviews ou acheter du cialis pas cher generico cialis mexico tadalafil 10 mg safe site to buy cialis online cialis en mexico precio import cialis cialis dosage
http://remeno.strikingly.com/
سه شنبه 28 خرداد 1398 06:14 ب.ظ

You actually explained it superbly!
cialis coupon cialis reviews buy cialis cheap 10 mg import cialis cialis official site cialis qualitat how does cialis work click now buy cialis brand cialis 20 mg cut in half cialis online holland
tadalafil without a doctor prescription
یکشنبه 26 خرداد 1398 04:23 ب.ظ

Very good postings, Appreciate it.
preis cialis 20mg schweiz 5 mg cialis pharmacie en ligne cialis australia org wow cialis tadalafil 100mg click now cialis from canada brand cialis nl recommended site cialis kanada estudios de cialis genricos cialis generico cialis prezzo al pubblico
http://outsapass.strikingly.com/
یکشنبه 26 خرداد 1398 01:50 ق.ظ

Wow many of terrific knowledge!
deutschland cialis online ou acheter du cialis pas cher low cost cialis 20mg buy cialis online legal american pharmacy cialis cialis 5 mg scheda tecnica only now cialis for sale in us get cheap cialis viagra vs cialis vs levitra tarif cialis france
http://lilipa.strikingly.com/
شنبه 25 خرداد 1398 11:49 ق.ظ

Thanks! A lot of postings.

viagra or cialis cialis en mexico precio cipla cialis online generic cialis pro cialis generico lilly cialis efficacit legalidad de comprar cialis buy cialis online cheapest cialis online nederland generic cialis tadalafil
http://bellholspal.strikingly.com/
جمعه 24 خرداد 1398 09:36 ب.ظ

You actually said it really well!
side effects for cialis wow cialis 20 cialis taglich cialis patentablauf in deutschland cialis online deutschland cialis 5 mg funziona when can i take another cialis buy cialis online cheapest 5 mg cialis coupon printable cialis coupon
buy generic cialis in usa
جمعه 24 خرداد 1398 07:27 ق.ظ

Many thanks, Useful information!
cialis australia org prescription doctor cialis how does cialis work cialis sicuro in linea cheap cialis cialis great britain the best site cialis tablets cialis taglich cialis pills price each rx cialis para comprar
Buy cialis
پنجشنبه 23 خرداد 1398 05:10 ب.ظ

You expressed that really well!
buy cialis cialis sale online wow look it cialis mexico cialis tadalafil look here cialis order on line buying cialis overnight cialis online try it no rx cialis rx cialis para comprar precios cialis peru
http://makapo.strikingly.com/
چهارشنبه 22 خرداد 1398 01:06 ب.ظ

You said it perfectly..
cialis official site wow cialis tadalafil 100mg dosagem ideal cialis generic cialis pro wow look it cialis mexico buying cialis on internet we use it 50 mg cialis dose cialis purchasing cialis authentique suisse cialis canada
cialisvie.com
سه شنبه 21 خرداد 1398 10:02 ق.ظ

This is nicely expressed. .
does cialis cause gout cialis 20 mg best price india cialis 100mg cost we choice cialis uk acquisto online cialis cheap cialis cialis online deutschland low dose cialis blood pressure generic cialis pill online click here to buy cialis
cialisvie.com
دوشنبه 20 خرداد 1398 05:05 ق.ظ

Whoa all kinds of excellent advice!
cialis australia org only now cialis 20 mg get cheap cialis when can i take another cialis side effects for cialis cialis 30 day sample cialis tadalafil online american pharmacy cialis cialis en 24 hora we choice free trial of cialis
http://cialisvie.com/
شنبه 18 خرداد 1398 11:02 ب.ظ

Thank you. Great stuff!
cialis online napol cialis 5 effetti collaterali cialis qualitat generic cialis soft gels cialis herbs cialis generico buy original cialis cialis price in bangalore buying cialis on internet cialis coupons printable
http://cialisvie.com/
جمعه 17 خرداد 1398 05:16 ب.ظ

Incredible many of superb facts.
free cialis click now cialis from canada walgreens price for cialis cialis savings card cialis flussig cialis generic availability cialis authentique suisse click here take cialis cialis 20 mg cut in half cialis flussig
http://canadianpharmacyonl.com/
چهارشنبه 21 فروردین 1398 11:52 ق.ظ

Thank you! Plenty of write ups!

canadian online pharmacies rated canadian drug store pharmacy near me drugs for sale in canada pharmacy canada 24 canadian pharmacies canada viagra canadian online pharmacies reviews pharmacy canada online prescriptions buy viagrow pro
Buy generic cialis
پنجشنبه 15 آذر 1397 11:32 ب.ظ

With thanks, Ample write ups!

only here cialis pills canadian discount cialis how to buy cialis online usa online cialis order generic cialis online cialis official site buy cheap cialis in uk price cialis per pill interactions for cialis generic low dose cialis
buy cialis online best price
پنجشنبه 15 آذر 1397 04:04 ق.ظ

Whoa loads of excellent info.
cialis uk tadalafil 10 mg side effects of cialis the best site cialis tablets cialis for sale cialis for sale 5 mg cialis coupon printable cialis para que sirve prescription doctor cialis cialis rckenschmerzen
where to buy cialis online
چهارشنبه 14 آذر 1397 10:36 ق.ظ

You said it very well..
effetti del cialis warnings for cialis cialis super acti cialis price in bangalore buy cialis uk no prescription cialis 5 effetti collaterali effetti del cialis ou acheter du cialis pas cher cialis et insomni generic cialis pro
Online cialis
سه شنبه 13 آذر 1397 11:08 ب.ظ

Nicely put. With thanks!
cialis pas cher paris cialis kaufen only now cialis 20 mg dosagem ideal cialis tadalafil generic 5 mg cialis coupon printable cialis official site buy name brand cialis on line does cialis cause gout cialis daily new zealand
buy cialis with no prescription
سه شنبه 13 آذر 1397 12:12 ب.ظ

Incredible many of great data!
canadian drugs generic cialis cialis soft tabs for sale cialis pills tadalafil 5mg cialis lilly tadalafi cialis side effects cialis cuantos mg hay generic cialis at the pharmacy 200 cialis coupon buy cialis sample pack
buy tadalafil no prescription
سه شنبه 13 آذر 1397 12:38 ق.ظ

You actually explained that perfectly.
tadalafil tablets cost of cialis per pill how to purchase cialis on line cilas buy cialis cheap 10 mg cialis 20mg preis cf cialis dosage what is cialis cialis kaufen wo cialis wir preise
Cialis generic
دوشنبه 12 آذر 1397 11:39 ق.ظ

Appreciate it! Ample posts.

we choice cialis uk cialis for sale south africa cialis 5 mg effetti collateral cialis para que sirve buying cialis overnight cialis arginine interactio cialis 50 mg soft tab does cialis cause gout cialis tadalafil online safe dosage for cialis
Cialis pills
دوشنبه 12 آذر 1397 12:14 ق.ظ

Amazing tips. Thank you!
no prescription cialis cheap cialis qualitat cialis wir preise cialis 5 mg funziona click here to buy cialis prices for cialis 50mg cialis vs viagra warnings for cialis tesco price cialis weblink price cialis
Generic cialis
یکشنبه 11 آذر 1397 11:05 ق.ظ

With thanks. An abundance of facts.

cialis soft tabs for sale cialis online click now cialis from canada wow look it cialis mexico cialis professional yohimbe canadian discount cialis cialis for bph buying cialis overnight cialis en 24 hora venta de cialis canada
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


درباره وبلاگ:



آرشیو:


آخرین پستها:


نویسندگان:


آمار وبلاگ:







The Theme Being Used Is MihanBlog Created By ThemeBox