تبلیغات
مقــــــــالات علمـــــــی مدیـــــــریت آمــــوزشــــــــی - اثربخشی آموزشی
 

اثربخشی آموزشی

نوشته شده توسط :محـــسن مهــرگانی
جمعه 28 آبان 1389-12:15 ب.ظ

مولف/مترجم: خدیجه زارعی
موضوع: مدیریت آموزشی
سال انتشار(میلادی): 2006
وضعیت: تمام متن
منبع: ماهنامه تدبیر-سال شانزدهم-شماره 166
تهیه و تنظیم: پایگاه مقالات مدیریت  www.SYSTEM.parsiblog.com
چکیده: ضرورت آموزش به صورت یک امر طبیعی درآمده است. پیشرفت و توسعه سازمانها و موسسات درگرو ارتقای سطح دانش، مهارت، رفتار و بینش منابع انسانی است. برهمین اساس، اکثر سازمانها دوره های آموزش موجود در داخل یا خارج از کشور برای کارکنان خود برگزار می‌کنند و اجرای هر دوره متضمن سرمایه گذاری هنگفت است لذا آگاهی از میزان اثربخشی دوره های آموزشی و بازدهی حاصل از آنها برای مدیران بسیار بااهمیت است. ارزشیابی یکی از مهمترین مراحل برنامه ریزی آموزشی است که انجام صحیح آن اطلاعات بسیار مفیدی را درباره چگونگی طرح ریزی و اجرای برنامه های آموزشی دراختیار می گذارد و مبنای مفیدی جهت ارزیابی عملکرد آموزشی مراکز آموزشی به دست می دهد. اگر اهداف را به صورت وضع مطلوب سازمان در آینده تعریف کنیم، اثربخشی سازمان عبارت است از درجه یا میزانی که سازمانها به هدفهای موردنظر خود نائل می آیند (ریچارد دفت، 1377)


پیتر دراکر صاحبنظر به نام مدیریت، اثربخشی را انجام کار درست تعریف کرده است. تعاریف دیگری همچون اصلاح رویه های مدیریت، کسب موفقیت، تولید ایده های جدید، تقویت ارزشهای سازمانی، تفکرگروهی، مشارکت و مواردی از این قبیل از جمله تعابیری هستند که در مدیریت معادل با اثربخشی به کار می روند (سلطانی، 1380).
تعابیری که باتوجه به مفاهیم بالا می توان برای اثربخشی آموزشی ابراز داشت عبارتند از:
!تعیین میزان تحقق اهداف آموزشی؛
! تعیین نتایج قابل مشاهده از کارآموزان در آموزشهای اجراشده؛
! تعیین میزان انطباق رفتار کارآموزان با انتظارات نقش سازمانی آنها؛
! تعیین میزان درست انجام دادن کار که موردنظر آموزش بوده است؛
! تعیین میزان توانایی ایجادشده در اثر آموزشها برای دستیابی به اهداف؛
! تعیین میزان ارزش افزوده آموزشی؛
! تعیین میزان بهبود شاخصهای موفقیت کسب و کار.
مقدمه
مفهوم اثربخشی در مدیریت با تغییر میزان موفقیت نتایج حاصل از کار باید مهمترین هدف مدیر باشد. بازدهی کار یک مدیر نیز باید ازطریق صادره های مدیریت سنجیده شود نه میزان وارده ها یعنی موفقیتهای کاری او، نه مجموعه کارهایی که به وی محول می شود یا در روز انجام می دهد. اثربخشی چیزی است که از راه اعمال صحیح مدیریت به دست می آورد و انجام می دهد. اثربخشی چیزی است که مدیر از راه اعمال صحیح مدیریت به دست می آورد و به صورت بازده کار ارائه می کند. تعریف اثربخشی عبارت است از میزان موفقیت مدیر در زمینه بازدهی و نتایج کاری است که به او محول شده است.
درمورد مفهوم اثربخشی آموزش تعریف جامع و مشخصی وجود ندارد زیرا فرایند دستیابی به آن، کار دشواری است. ارزیابی اثربخشی آموزش یعنی اینکه تاحدودی تعیین کنیم آموزشهای انجام شده تاچه حد به ایجاد مهارتهای موردنیاز سازمان به صورت عملی و کاربردی منجر شده است. ارزیابی اثربخشی آموزش یعنی:
تعیین میزان تحقق اهداف آموزشی، تعیین نتایج قابل مشاهده از کارآموزان در اثر آموزشهای اجراشده، تعیین میزان انطباق رفتار کارآموزان با انتظارات نقش سازمانی، تعیین میزان درست انجام دادن کار که موردنظر آموزش بوده است، تعیین میزان تواناییهای ایجادشده در اثر آموزشها برای دستیابی به هدفها.
باتوجه به مباحث بالا باید گفت که اثربخشی آموزش ازطریق بررسی کارایی درون و برونی نظام آموزش سازمانی تعیین می گردد. یعنی اگر بتوانیم کارایی درونی و برونی سیستم آموزش سازمانها را اصلاح کنیم تقریبا اثربخشی آموزش تضمین می شود (ایرج سلطانی، تدبیر).
ارزشیابی
ارزشیابی در لغت به مفهوم یافتن ارزشهاست، درواقع ارزشیابی قسمتی از فرایند بقای انسان است به ترتیبی که پیوسته درصدد ارزشیابی اعمال و تجربه هایی است تا عملکرد آینده، رضایت بیشتری را به دست آورد.
ارزشیابی فرایندی پیچیده است که در جستجوی عوامل مربوط به عملکرد و اثربخشی یک طرح یا پروژه می پردازد تا انجام پذیری آن را تشخیص داده، راه حلهایی برای مشکلات اجرایی بیابد و پروژه ها و طرحهای مفیدتری برای آینده طراحی کند. (درآمدی بر ارزشیابی فعالیتهای آموزشی و ترویجی، 1373)
در ارزیابی نظامهای آموزشی معمولا مفاهیم کیفیت، کارایی و اثربخشی موردتوجه قرار می گیرد. کیفیت با کارایی و اثربخشی رابطه مستقیم دارد. کیفیت نظام آموزشی عبارت است از میزان تطابق وضعیت موجود با هریک از حالتهای زیر:
1 – استانداردها (معیارهای ازقبل تعیین شده)؛
2 – رسالت، هدف و انتظارات (CRAFT, 1994).
کیفیت نظام آموزشی را می توان برمبنای هریک از عناصر (عوامل تشکیل دهنده) نظام آموزشی ارزیابی کرد.
عناصر آموزشی عبارتنداز:
! درونداد؛
! فرایند؛
! محصول؛
! برونداد و پیامد.
براساس عناصر نظام آموزشی می توان کیفیت را به شرح زیر مطرح ساخت.
! کیفیت دروندادها: عبارت است از میزان تطابق دروندادهای نظام (ویژگیهای رفتار ورودی یادگیرندگان، قابلیتهای مدرسان، برنامه درسی و غیره) با استانداردهای ازقبل تعیین شده و هدفها (انتظارات).
! کیفیت فرایند: عبارت است از میزان رضایت بخشی فرایندهای یاددهی – یادگیری و سایر فرایندها (ساختی، سازمانی و فرایند پشتیبانی).
! کیفیت محصول: عبارت است از اینکه تاچه اندازه بروندادهای واسطه ای نظام (نتایج امتحانات نیمسال تحصیلی، ارتقای از یک دوره به دوره بالاتر و...) رضایت بخش هستند. به عبارت دیگر، میزان رضایت بخشی هریک از بروندادهای واسطه ای می تواند نمایانگر کیفیت نظام آموزشی باشد.
! کیفیت بروندادها: عبارت است از اینکه تاچه اندازه نتایج نظام آموزشی (دانش آموختگان، نتایج پژوهشها و آثار علمی دیگر، خدمات تخصصی عرضه شده) در مقایسه با استانداردهای ازقبل تعیین شده یا اهداف و انتظارات رضایت بخش هستند.
! کیفیت پیامدها: عبارت است از اینکه وضعیت اشتغال به کار و یا پیامد آموخته ها در شغل افراد (از دیدگاه خود و جامعه استفاده‌کننده از خدمات آنان) رضایت بخش است. (بازرگان، 1380)
فرایند ارزشیابی
ارزشیابی فرایندی برای قضاوت درباره شایستگی یا ارزش چیزی به حساب می آید.
هدف اصلی از ارزشیابی حرفه ای، تولید اطلاعاتی است که می تواند در طرح ریزی و اجرای برنامه ها برای بالابردن کیفیت زندگی مورداستفاده قرار گیرد. ارزشیابی ممکن است در اشکال مختلف نظیر: ارزیابی نیازمندیها، ارزشیابی فراگیران، ارزشیابی کارکنان، ارزیابی اثربخشی، تحلیل هزینه ها و سودمندی و دیگر انواع آن صورت گیرد. ارزشیابی مطالعه ای است که برای کمک به مخاطبان، درجهت قضاوت و بهبود ارزش بعضی از اهداف تربیتی، طراحی و هدایت شده است.
براساس عناصر نظام آموزشی می توان ارزیابی را به شرح زیر مطرح کرد:
! ارزیابی عوامل درونداد: درمیان عوامل درونداد نظام آموزشی 3 عامل از جمله مهمترین عوامل منظور می شود: یادگیرنده – مدرس – برنامه درسی.
! ارزیابی فرایند: در نظام آموزشی می توان 3 دسته فرایند را موردنظر قرار داد:
فرایند ساختی – سازمانی، فرایند یاددهی – یادگیری، فرایند پشتیبانی – برقراری امور.
! ارزیابی بروندادها و پیامدها: ازجمله جنبه های دیگری که برای فراهم آوردن کیفیت در نظام آموزشی باید ارزیابی شود، برونداد واسطه ای، برونداد نهایی و پیامدهاست.
! ارزیابی اثربخشی: منظور از ارزیابی کارایی آموزشی قضاوت درباره آن است که برای سطح مطلوب برونداد (دانش آموخته، آثار علمی، خدمات تخصصی)، چه حداقلی از درونداد (ویژگیهای یادگیرنده، ویژگیهای معلم، بودجه و غیره) و فرایند (یاددهی، یادگیری و غیره) کفایت می کند. به عبارتی، منظور از کارایی آموزشی آن است که برای سطح معینی از عوامل درونداد، برونداد آموزشی به حداکثر رسانده شود.
اثربخشی
در ادبیات مدیریت، اثربخشی را انجام کارهای درست و کارایی را انجام درست کارها تعریف کرده اند. مفهوم اثربخشی در درون مفهوم کارایی جا دارد، البته اثربخشی لزوما در چارچوب برنامه خاصی که تحت ارزشیابی است باید تعریف شود. منظور از اثربخشی (EFFECTIVENESS) درواقع بررسی میزان موثربودن اقدامات انجام شده برای دستیابی به اهداف از پیش تعیین شده است. به عبارتی ساده تر در یک مطالعه اثربخشی، میزان تحقق اهداف اندازه گیری می شود. اما به نظر می رسد برای تعریف مفهوم اثربخشی می‌بایست گامی فراتر نهاد، به این معنا که اثربخشی هنگامی در یک دوره آموزش حاصل خواهد شد که اولا نیازهای آموزشی به روشنی تشخیص داده شود. ثانیا برنامه مناسبی برای برطرف ساختن نیازها طراحی شود. ثالثا برنامه طراحی شده به درستی اجرا گردد و رابعا ارزیابی مناسبی از فرایند آموزش و درنهایت دستیابی به اهداف انجام شود.
نکته مهم و اساسی درمورد اثربخشی آموزشی آن است که قبل از آنکه درصدد بررسی نحوه اندازه گیری اهداف باشیم، می بایست درپی انجام صحیح فرایند آموزش و اطمینان از تحقق آن در هر مرحله از این فرایند باشیم. با مطالعه تاریخچه کیفیت درمی یابیم که در گذشته ای نه چندان دور، تولیدکنندگان برای اطمینان از کیفیت به بازرسی محصول نهایی توجه داشتند و درواقع بازرسی زمانی انجام می شد که محصول تولیدشده بود و فرصتی برای رفع خطاهای احتمالی وجود نداشت درحالی که با طرح موضوع تضمین کیفیت بحث ایجاد کیفیت و اطمینان از وجود آن طی مراحل مختلف تولید مطرح گردید.
درمورد اثربخشی آموزشی نیز دقیقا وضع به همین گونه است. بدین معنا که اندازه گیری اثربخشی به صورت مطلق و در پایان یک دوره آموزشی رویکرد کاملی نیست. اثربخشی و کیفیت آموزش، می بایست در طول فرایند آموزش ایجاد و تضمین گردد و در پایان این فرایند برای اطمینان از صحت اقدامات و تحقق اهداف موردبررسی و اندازه گیری قرار گیرد.
هدف و ضرورت اثربخشی
باتوجه به گسترش برنامه ها و مراکز آموزشی وزارت نیرو که مستلزم صرف منابع انسانی، مالی و مادی فراوانی است که تامین این منابع موجب حساسیت بیشتر مدیران و شرکت کنندگان در دوره ها نسبت به آموزش شده است. بررسی میزان اثربخشی دوره ها و ارائه بازخورد اطلاعاتی به افراد پاسخی منطقی به این حساسیت است.
یک نمونه از روشها و ابزار ارزیابی اثربخشی عبارت است از:
پرسشهای ارزیابی اثربخشی: هدف ارزیابی اثربخشی در راستای پاسخ به پرسشهای زیر است:
! آیا حضور در دوره های آموزشی و ارتقای دانش شرکت کنندگان، موثر بوده است؟
! آیا ارتقای دانش شرکت کنندگان در دوره های آموزشی، در طول زمان پایدار بوده است؟
! آیا شرکت در دوره های آموزشی در دوره های آموزشی در ارتقای سطح مهارت شغلی یا انجام وظایف محوله موثر بوده است؟
! آیا ارتقای مهارت شغلی شرکت کنندگان در دوره های آموزشی در طول زمان پایدار بوده است؟
! اجرای دوره های آموزشی علمی – کاربردی تا چه میزان در تحقق اهداف آموزشی فوق بوده است؟
! آیا دوره های آموزشی نیاز شرکت کنندگان را تامین کرده است؟
! آیا شرکت کنندگان در دوره ها از امکانات و نحوه برگزاری دوره های آموزشی رضایت دارند؟
مثالهای زیر در ارتباط با مفاهیم اثربخشی استادان و برنامه درسی در طراحی پرسشها و پرسشنامه های مربوطه می توان مورداستفاده قرار گیرد:
مثال 1: معلم کارامد و موثر: الف: دانش درباره موضوع درسی: آیا معلم دانش و معلومات موردنیاز را دارا است؟
ب: سازماندهی و وضوح ارائه مطالب در گروه: آیا مطالب معلم سازمان یافته است؟
آیا راهبردهای تدریس آگاهانه مورداستفاده قرار می گیرد؟ آیا نکات مهم به صورت خلاصه ارائه می شود؟
ج: تعامل بین معلم و شاگرد: آیا در کلاسهای درس بحث صورت می گیرد؟ آیا همه حاضران به پرسیدن پرسشهای خود تشویق می‌شوند؟
د: سطح علاقه و هیجان: آیا معلم نسبت به امر تدریس علاقه نشان می دهد؟ آیا معلم به فراگیران احترام قائل می شود؟
ه: استفاده از مواد آموزشی: آیا مواد آموزشی مورداستفاده قرار می گیرد؟
و: پیشرفت فراگیران: آموزشهای فراگیران تاچه حدی است؟ چه نوع آموزشی می بینند؟
ز: دادن بازخورد به فراگیران درمورد پیشرفت آنان: آیا معلم صادقانه و درعین حال با ظرافت فراگیران را از چگونگی پیشرفت خود مطلع می کند؟
ط: کمک به انتقال آموخته ها به خارج از کلاس: آیا معلم امر انتقال آموخته های کلاس را به خارج از کلاس تسهیل می کند؟ آیا در کلاس، طرح ایجاد درآمد ارائه می شود.
مثال 2: ارزشیابی اثربخشی برنامه درسی: برای رسیدن به اجزای زیر، اثربخشی برنامه درسی را می توان تحلیل مفهومی کرد:
1 – مناسبت عمومی (برنامه درسی)؛ 2 – استانداردها؛ 3 – عملی بودن؛ 4 – کیفیت؛ 5 – امکانات داخلی جهت تشخیص اشتباهات؛ 6- سودمندی؛ 7 – کفایت؛ 8 – ارتباط؛ 9 – پاسخ به نیازهای فراگیران؛ 10 – ثبات محتوا و روش؛ 11 – ثبات درونی؛ 12 – وضوح و روشنی؛ 13 – مناسب بودن اهداف برنامه؛ 14 – تازگی و به روز بودن؛ 15 – توازن؛ 16 – اجتناب از بروز اختلال در امر تدریس ازطریق پیش بینی مشکلاتی که فراگیران با آن مواجه می شوند. (ترجمه دکتر خدایار ابیلی، 1375)
نتیجه گیری
همان طور که می دانیم جامعه روز به روز درحال تغییر است و حرکت در راستای این تغییرات کاری پرزحمت و کمی مشکل. بیشتر سازمانها به دنبال راه حلی برای حل این مشکل هستند. راه حلی که توسط بیشتر صاحبنظران عنوان شده، آموزش و بهسازی منابع انسانی است. در همین راستا بیشتر سازمانها اقدام به برگزاری دوره های آموزشی در سطح سازمان خود کرده اند. در گام بعدی به منظور حصول اطمینان ازاجرای درست این دوره ها، اقدام به ارزشیابی دوره های آموزشی کرده اند که مقوله ارزیابی اثربخشی هم مربوط به همین گام است.
به طورکلی در اثربخشی توجه به نکات زیر ضروری است:
! توجه به ماهیت ارزشیابی و اثربخشی؛
! جایگاه اثربخشی در برنامه درسی و... .
ارزشیابی اثربخشی (تحقق یافتن هدفها) به منظور تصمیم گیریهای مربوط به ادامه، قطع، تعدیل یا گسترش برنامه است.
منابع ومأخذ
1 – ارزشیابی آموزشی: مفاهیم، الگوها و فرایند عملیاتی/ عباس بازرگان، تهران: انتشارات سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت)، 1380.
2 – ارزشیابی طرحها و برنامه های آموزشی برای توسعه، اچ.اس.بولا، ترجمه دکتر خدایار ابیلی، انتشارات موسسه بین المللی روشهای آموزش بزرگسالان، 1375.
3 – درآمدی بر ارزشیابی فعالیتهای آموزشی – ترویجی، معاونت ترویج و مشارکت مردمی، تابستان 73.
4 – http://peidaie.persioanblog.com
5 – ایرج، سلطانی، اثربخشی آموزش در سازمانهای صنعتی و تولیدی، مجله تدبیر، شماره 119
6 – ناصر، پورصادق، رویکردهای ارزشیابی اثربخشی آموزش، مجله تدبیر، شماره 160






نظرات() 


http://viagrawwithoutdoctor.com/
سه شنبه 8 مرداد 1398 02:00 ق.ظ

Amazing advice. Appreciate it!
canadian pharmacy king canadian medications online most reliable canadian online pharmacies online pharmacy canadian viagra canada drug pharmacy Northwest Pharmacy drugstore online canadianpharmacy online canadian pharmacy
http://ranconsmed.strikingly.com/
دوشنبه 3 تیر 1398 07:18 ق.ظ

Many thanks, Lots of info!

how do cialis pills work cialis en mexico precio cialis soft tabs for sale low cost cialis 20mg what is cialis side effects for cialis online cialis weblink price cialis cialis cuantos mg hay cialis 20mg
http://soanamu.strikingly.com/
یکشنبه 2 تیر 1398 03:20 ب.ظ

Cheers. A good amount of tips!

we choice free trial of cialis weblink price cialis cialis patent expiration cialis qualitat fast cialis online cialis daily reviews precios cialis peru chinese cialis 50 mg dose size of cialis cialis online
does medicare cover cialis
یکشنبه 2 تیر 1398 12:45 ق.ظ

You said it very well..
buying cialis in colombia venta cialis en espaa cialis vs viagra cialis e hiv cialis australia org click now cialis from canada 5 mg cialis pharmacie en ligne cialis 20 mg best price side effects for cialis how do cialis pills work
what are cialis tablets used for
شنبه 1 تیر 1398 07:47 ق.ظ

Good forum posts. Regards.
deutschland cialis online miglior cialis generico order generic cialis online cialis ahumada cialis 20mg cialis for sale cialis ahumada prix de cialis generic cialis at the pharmacy only best offers cialis use
http://deforjodh.strikingly.com/
جمعه 31 خرداد 1398 03:35 ب.ظ

You revealed that superbly!
cialis patent expiration generic cialis cialis reviews we recommend cialis best buy cialis 5 mg buy cialis alternative cialis 20 mg best price callus buy cialis cialis manufacturer coupon
http://projerar.strikingly.com/
پنجشنبه 30 خرداد 1398 11:40 ب.ظ

You actually said that terrifically!
cialis 20 mg cialis for bph generic cialis tadalafil buying brand cialis online generic cialis in vietnam low dose cialis blood pressure cialis 20mg prix en pharmacie cialis great britain look here cialis order on line cialis 20mg preis cf
http://pieteerround.strikingly.com/
پنجشنبه 30 خرداد 1398 04:21 ق.ظ

Many thanks! I like it.
cialis arginine interactio prices on cialis 10 mg canadian discount cialis cialis 5 mg scheda tecnica 5 mg cialis pharmacie en ligne safe site to buy cialis online tadalafil tablets how does cialis work american pharmacy cialis cialis kaufen wo
http://evuzic.strikingly.com/
چهارشنبه 29 خرداد 1398 12:39 ب.ظ

You made your position very clearly..
ou acheter du cialis pas cher buy cialis online cheapest cialis generic cialis online napol cialis official site purchasing cialis on the internet interactions for cialis cialis daily reviews generic cialis with dapoxetine rezeptfrei cialis apotheke
safe site to buy cialis online
سه شنبه 28 خرداد 1398 08:08 ب.ظ

Beneficial forum posts. With thanks!
cialis venta a domicilio link for you cialis price cialis price thailand price cialis wal mart pharmacy ou trouver cialis sur le net cialis daily tadalafil 20 mg cialis dosage recommendations viagra vs cialis cialis coupons printable
http://lisuctheo.strikingly.com/
دوشنبه 27 خرداد 1398 10:15 ب.ظ

Nicely put. Thank you.
cialis generika in deutschland kaufen achat cialis en suisse prezzo cialis a buon mercato we like it safe cheap cialis generic for cialis acheter du cialis a geneve cialis venta a domicilio cialis para que sirve cialis rckenschmerzen cialis lilly tadalafi
http://diebuzli.strikingly.com/
دوشنبه 27 خرداد 1398 07:18 ق.ظ

Nicely put, Kudos.
where do you buy cialis callus cialis 5 mg funziona callus no prescription cialis cheap cialis generisches kanada buy cialis online nz comprar cialis 10 espa241a cialis bula cialis from canada
Cialis pills
یکشنبه 26 خرداد 1398 05:58 ب.ظ

Thanks a lot. Quite a lot of knowledge!

cialis arginine interactio we choice free trial of cialis click here cialis daily uk canadian discount cialis american pharmacy cialis cialis lowest price precios de cialis generico cialis diario compra cialis dosage recommendations cialis pills boards
Buy generic cialis
یکشنبه 26 خرداد 1398 03:20 ق.ظ

Kudos, Lots of data.

only best offers cialis use cialis generico en mexico cialis sicuro in linea buy online cialis 5mg click here cialis daily uk cialis generico in farmacia import cialis cialis super acti india cialis 100mg cost canada discount drugs cialis
purchase cialis online
شنبه 25 خرداد 1398 01:34 ب.ظ

Awesome tips. Thank you!
chinese cialis 50 mg 40 mg cialis what if i take cialis canada cialis generika the best site cialis tablets click now cialis from canada cialis dosage buy cialis online legal enter site natural cialis chinese cialis 50 mg
http://sidebel.strikingly.com/
جمعه 24 خرداد 1398 11:18 ب.ظ

Amazing quite a lot of superb tips!
cialis tadalafil online cialis 200 dollar savings card interactions for cialis cialis tablets australia cialis baratos compran uk when will generic cialis be available cipla cialis online click now cialis from canada cialis 30 day sample we like it cialis soft gel
http://snowexar.strikingly.com/
جمعه 24 خرداد 1398 09:05 ق.ظ

Kudos! I like this!
generic cialis generic cialis cialis 30 day sample cialis kaufen wo generic cialis 20mg uk bulk cialis calis generic cialis 20mg uk generic cialis at walmart buy cheap cialis in uk
cialis 100mg
پنجشنبه 23 خرداد 1398 06:37 ب.ظ

Wow plenty of beneficial info.
buy cialis uk no prescription deutschland cialis online buy cialis non 5 mg cialis generici generic low dose cialis click here to buy cialis cipla cialis online generic cialis at walmart purchasing cialis on the internet cialis et insomni
http://rhythkingbest.strikingly.com/
پنجشنبه 23 خرداد 1398 05:20 ق.ظ

Truly a lot of excellent information.
only best offers 100mg cialis enter site 20 mg cialis cost preis cialis 20mg schweiz look here cialis order on line canada discount drugs cialis cialis 5 mg effetti collateral cialis sale online cialis mit grapefruitsaft effetti del cialis cialis price in bangalore
http://conceochi.strikingly.com/
چهارشنبه 22 خرداد 1398 03:20 ب.ظ

Many thanks, Awesome information.
cuanto cuesta cialis yaho cialis purchasing cialis qualitat ou trouver cialis sur le net cialis tablets australia cialis prices legalidad de comprar cialis cialis generic availability cialis 200 dollar savings card how do cialis pills work
cialisvie.com
دوشنبه 20 خرداد 1398 08:21 ق.ظ

You actually mentioned it effectively!
chinese cialis 50 mg cialis en 24 hora cialis 20 mg cut in half cialis prezzo in linea basso il cialis quanto costa cialis generique 5 mg cialis rezeptfrei cialis sans ordonnance pastillas cialis y alcoho buy cialis sample pack
cialisvie.com
یکشنبه 19 خرداد 1398 02:27 ق.ظ

Kudos. Fantastic stuff!
cialis kaufen wo acheter du cialis a geneve cialis herbs cialis professional from usa cialis coupons 40 mg cialis what if i take india cialis 100mg cost i recommend cialis generico cialis lilly tadalafi cialis 20mg preis cf
http://cialisvie.com/
جمعه 17 خرداد 1398 09:02 ب.ظ

Well expressed certainly. !
enter site 20 mg cialis cost cialis pills price each cheap cialis cialis savings card cialis 5 mg para diabeticos prezzo cialis a buon mercato cialis for daily use viagra vs cialis vs levitra cialis super acti viagra or cialis
http://www.reedstargetshootingclub.co.uk/content/guns-law
پنجشنبه 5 اردیبهشت 1398 12:15 ق.ظ
ショップすべてのオリジナルアクセサリー(元の包装、メーカーの指示や国際保証書)が完了し、スーパーコピー時計厳格な品質検査を受け入れる勇気
http://tinhuybacgiang.org.vn/contact
پنجشنبه 5 اردیبهشت 1398 12:14 ق.ظ
スーパーコピー時計プロのブランドコピー専門店
http://sewingbymoonlight.com/2012/10/do-you-tutu/
سه شنبه 3 اردیبهشت 1398 11:05 ق.ظ
スーパーコピーブランド専門店、ブランドコピー時計激安N級品
http://bridgepersonnel.com
سه شنبه 3 اردیبهشت 1398 11:03 ق.ظ
日本国内最高品質ルイヴィトンのスーパーコピー財布?ルイヴィトンコピーバッグコピー? ブランド財布コピーN級品通販専門店。
http://a2ethics.org/internships
یکشنبه 1 اردیبهشت 1398 10:42 ب.ظ
ブランドスーパーコピー代引き可能通販後払口コミいおすすめ人気専門店-商品が届く
https://indian-coins.com/externallinks
یکشنبه 1 اردیبهشت 1398 10:42 ب.ظ
スーパーコピー時計、人気No.1の時計コピー 通販「15%OFF
https://www.sheetplantassociation.com/user
جمعه 30 فروردین 1398 01:32 ق.ظ
ブランドコピー激安市場、スーパーコピーブランド海外通販専門店!当店のブランドスーパーコピー財布安心通販優良店!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


درباره وبلاگ:



آرشیو:


آخرین پستها:


نویسندگان:


آمار وبلاگ:







The Theme Being Used Is MihanBlog Created By ThemeBox